SENER Aeroespacial liderliğindeki MARTE projesi, 24 Mart 2026'da EDF yarı yol değerlendirmesini geçti. AB Komisyonu tüm teknik çıktıları onayladı; 11 Avrupa üye devleti ve büyük savunma sanayii kuruluşları içeren konsorsiyum PDR aşamasına ilerleyecek.
SENER Aeroespacial liderliğindeki MARTE projesi, 24 Mart 2026'da Avrupa Savunma Fonu (EDF) yarı yol değerlendirmesini başarıyla tamamladı. Avrupa Komisyonu, konsorsiyumun sunduğu tüm teknik çıktıları resmi olarak onayladı.
Aralık 2024'te resmi olarak başlayan projede bu dönüm noktası, başlangıçtan yaklaşık bir yıl sonra geldi. Değerlendirme sürecinde konsorsiyum birden fazla iş paketini tamamladı ve kapsamlı çıktılar sundu: geleceğin Ana Muharebe Tankı sistemi için tam bir gereksinimler seti, operasyon konsepti belgesi ve Avrupa'daki teknoloji olgunluğunu değerlendiren geniş kapsamlı bir pazar araştırması.
Konsorsiyum, bu onayın ardından tasarım ve mimari çalışmalarına geçmeyi hedefliyor. Projenin Ön Tasarım Gözden Geçirme (PDR) olgunluğuna toplam 24 ay içinde ulaşması öngörülüyor.
MARTE konsorsiyumu 11 Avrupa üye devletini ve KNDS, Rheinmetall, Leonardo, SENER, Indra Sistemas ve SAAB gibi büyük savunma sanayii kuruluşlarını kapsıyor. Projenin teknik içeriği ve finansman büyüklüğü kamuoyuyla paylaşılmadı.
SENER liderliğindeki MARTE projesinin EDF yarı yol onayını alması, Avrupa Savunma Fonu'nun operasyonel mekanizmasının sessiz sedasız çalıştığını ve Türkiye'nin bu mekanizmanın dışında kalmaya devam ettiğini aynı anda ortaya koyuyor. EDF onayı teknik bir idari dönüm noktasının çok ötesinde; bu onay İspanya'nın Avrupa savunma ar-ge ağındaki liderlik kapasitesini tescillerken finansman akışını da güvence altına alıyor. Türkiye AB üyesi olmadığından EDF projelerine katılımı yapısal olarak kısıtlı; bu kısıtlamanın finansman boyutu belki atlatılabilir ama teknoloji ve sanayi ağı boyutu çok daha zor. EDF çevresinde birikmeye başlayan ortak çalışma kültürü, endüstriyel standartlar ve ar-ge alışkanlıkları Türkiye'nin uzun vadeli dışlanma riskini fiilen büyütüyor. Bu gelişmenin Türkiye için somut anlamı şu: NATO çerçevesindeki ikili ar-ge işbirlikleri EDF'nin yarattığı ağa tam erişim sağlamıyor. Bu boşluğu kapatma stratejisi geliştirilmezse Türkiye, Avrupa savunma teknolojisinin hangi yönde evrildiğini pazar gecikmesiyle öğrenen bir konuma sürükleniyor. MARTE gibi projelerin yarattığı teknolojik çerçevenin dışında kalmak salt kısa vadeli finansman kaybı değil, on yıllık stratejik bir konumlanma dezavantajı.
