Norveç Savunma Araştırma Kurumu FFI, Norveç Araştırma Konseyi ve Ulusal Güvenlik Otoritesi KVAST raporunu 16 Ocak 2026'da kamuoyuna sundu. Raporun amacı, sivil ve askeri alanda eş zamanlı kullanım potansiyeli taşıyan çift kullanımlı hassas teknolojilerin yarattığı güvenlik risklerini değerlendirmek için bütünleşik bir metodoloji ortaya koymak.

Üç Odak Alan ve Nedenleri

Raporun seçtiği üç odak alan şunlar:

  • Yapay zeka sistemleri: Norveç'in akademik birikimi yüksek; askeri ve sivil uygulamalar hızla kesişiyor

  • Sualtı teknolojisi: Kuzey buz çözülmesiyle stratejik değeri artan sualtı coğrafyasındaki Norveç varlığı

  • Enerji altyapısı: Dünyanın en büyük enerji ihracatçılarından biri olarak kritik hedef konumu

Bu seçim rastgele değil. Her alan Norveç'in hem ticari hem stratejik açıdan yoğun birikime sahip olduğu sektörler.

Metodolojik Katkı

KVAST çerçevesi kurumların çift kullanımlı teknoloji değerlendirmelerinde hangi ölçütleri sırayla uygulaması gerektiğini sistematik biçimde tanımlıyor. Bu yaklaşım şu anlama geliyor:

  • Teknoloji transferi kararları yetkili kişinin sezgisine bırakılmıyor

  • Süreç tekrarlanabilir ve denetlenebilir hale geliyor

  • Hem kamu kurumları hem savunma sanayii aktörleri için risk yönetimi kurumsal işleve dönüşüyor

Türkiye İçin İki Perspektif

Türkiye bu gelişmeyi iki açıdan değerlendirmeli.

Birincisi, Türkiye hem kritik teknoloji ithal eden hem ihracat yapmayı hedefleyen bir konumda. Teknoloji transferinin hangi şartlarda gerçekleşeceğini belirleyen sistematik çerçeve, ihracat kontrol politikaları ve lisans mekanizmaları için emsal alınabilecek bir model sunuyor.

İkincisi, Türkiye'nin savunma sanayii ekosistemi çift kullanımlı teknoloji alanlarında (yapay zeka, otonom sistemler, gelişmiş malzeme) hız kazandıkça aynı risklerin yönetilmesi pratik bir ihtiyaca dönüşüyor. KVAST, bu ihtiyaçla başa çıkmada sıfırdan çalışmak yerine olgunlaşmış bir referans çerçevesi sunuyor.