İnsanlı-insansız ekip (MUM-T) konsepti 27 Mayıs 2026'da deneysel değil operasyonel olduğunu kanıtladı. General Atomics Aeronautical Systems (GA-ASI), MQ-20 Avenger'ı ABD Hava Kuvvetleri ile yürütülen Ortak Özerklik Tatbikatı'nda F-35 ile birlikte doğruladı.

Tatbikatın kritik ayrıntısı şu: F-35 pilotu havada değil, yerdeydi. Kokpitindeki tablet aracılığıyla TacACE (Tactical Autonomy Ecosystem) yazılımı üzerinden görev parametrelerini MQ-20 Avenger'a aktardı; Avenger otonom manevraları kendi yürüttü. Görüş mesafesi ötesi (Beyond Line of Sight, BLOS) iletişim altyapısı bu komuta zincirini ayakta tuttu. Muharebe yükü insansız platforma kayarken insan komuta katmanında kaldı.

TacACE ve BLOS iletişimi aynı tatbikatta birlikte doğrulandı. MQ-20 Avenger, yüksek manevra kabiliyeti ve düşük gözlenebilirlik özellikleriyle ABD Hava Kuvvetleri'nin Collaborative Combat Aircraft (CCA) programına aday platformlardan biri.

CCA programında Boeing ve Anduril da yer alıyor. GA-ASI'nin F-35 ile gerçek tatbikatta veri üretmesi, yalnızca teknik değil aynı zamanda pazarlama üstünlüğü sağlıyor. Program tedarik aşamasına geçtiğinde deneysel değil sahadaki verilerle rekabet eden taraf avantajlı konumda olacak.

TUSAŞ KIZILELMA, ilerleyen dönemde benzer insanlı-insansız entegrasyon konseptleri için bir platform olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte TacACE benzeri bağımsız özerklik yazılımının geliştirilmesi, bu bütünleşik sistemin en zorlu halkası olmaya devam ediyor. Tatbikatın teknik verisinin Türk Ar-Ge süreçleri için referans değeri yüksek.

Öne Çıkan Teknik Özellikler:

  • Platformlar: MQ-20 Avenger (insansız, havada), F-35 (insanlı, yerde)

  • Özerklik yazılımı: TacACE (Tactical Autonomy Ecosystem)

  • İletişim: BLOS (Görüş Mesafesi Ötesi)

  • Tatbikat: ABD Hava Kuvvetleri Ortak Özerklik Tatbikatı

  • Tatbikat tarihi: 27 Mayıs 2026