Kale Jet Engines, 13 Aralık 2024'te Çanakkale'de Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün'ün katılımıyla düzenlenen resmi kapanış töreniyle turbojet motor geliştirme projesini tamamladı. Hedeflenen performans ve teknik gereksinimler karşılandı; proje, geliştirdiği motor ailesi için kritik mühendislik sürecini tamamlanmış statüsüne geçirdi.
Bu tarihin ardından gelen kronoloji, geliştirme projesinin kapanmasının ne denli hızlı ticari sonuçlar doğurduğunu somutlaştırıyor. Aralık 2024'te proje kapandı; aylarca sonra Brezilya'daki LAAD fuarında Türkiye'nin ilk turbojet motor ihracat anlaşması SIATT ile imzalandı; izleyen aylarda ROKETSAN ile seri üretim motor tedarik anlaşması kapsamındaki teslimatlar planlı takvimde ilerlemeye başladı.
Geliştirme projesinin resmi kapanışı iki ayrı anlam katmanı taşıyor. Teknik boyutu: performans doğrulaması ve kalifikasyon süreçlerinin tamamlandığını belgeliyor; bu, motorun operasyonel sistemlere entegrasyon ve ihracat için hazır olduğu anlamına geliyor. Hukuki boyutu daha az görünür ama en az teknik boyut kadar kritik. Tasarım mülkiyeti olmaksızın, yabancı bileşen veya lisans içeren bir teknolojiyi üçüncü bir ülkeye satmak çok sayıda hukuki kısıtlamaya takılıyor. Kale Jet Engines'in tamamen yerli tasarım mülkiyetine sahip olması, hem ihracat özgürlüğünü hem de ileride üçüncü ülkelere lisans verme kapasitesini güvence altına alıyor.
Türkiye'nin savunma motor alanındaki bu kilometre taşı daha büyük bir tablonun parçası. TRMOTOR'un TF-6000 muharip uçak motoru programı ve TEI'nin çeşitli motor geliştirme çalışmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, Türk havacılık motor ekosistemi son beş yılda ciddi bir olgunlaşma sürecinden geçti. Geliştirme projelerinin bitmesi gerekiyor ki seri üretim ve ihracat başlasın; Kale Jet Engines bu döngüyü tamamladı.
