OSTİM Savunma Sanayii, 17-19 Şubat 2026'da üye firmalar için AS9100 Rev D ve İç Tetkikçi Eğitimi'ni tamamladı. Eğitim iç tetkik metodolojisi, savunma tedarik zincirindeki uyum beklentileri ve sertifikasyon sürecinin temel gerekliliklerini kapsadı.
AS9100 Rev D, havacılık, uzay ve savunma sektörlerine özgü kalite yönetim sistem standartlarını belirliyor. ISO 9001 temelini alarak buna havacılık ve savunma özelindeki ek gereklilikler katıyor: risk yönetimi, konfigürasyon kontrolü, ilk madde onayı ve tedarikçi gözetim mekanizmaları bunların başında yer alıyor. Türk savunma tedarik zincirinde bu standart artık fiili bir önkoşul. TUSAŞ, ASELSAN ve ROKETSAN bu belgeyi 2022'den itibaren artan ağırlıkla zorunlu tutuyor; sertifikasyonu olmayan firma bu ana yüklenicilerin ihale listesine giremiyor.
Küçük firmalar için bu süreç doğrudan bir eleme mekanizmasına dönüşmüş durumda. Bu eğitim yalnızca ilk adımı temsil ediyor. Sertifikasyonun gerçek yükü belgeyi almak değil, elde tutmak: yıllık gözetim denetimleri ve her üç yılda bir yenileme süreci. Bazı KOBİ'ler bu sürdürülebilir harcamayı karşılayamadığı için sertifikasyondan düşüyor ve tedarik zincirinin dışına itiliyor.
Uluslararası tabloya bakıldığında benzer bir süreç hem ABD'de hem de Avrupa'da yaşandı. ABD'de DCSA (Defense Counterintelligence and Security Agency) tedarikçi standartlarını giderek sertleştirdikçe küçük Amerikalı firmalar tedarik zinciri dışına çıktı; hayatta kalanlar güçlenerek büyük sözleşmelerde daha büyük pay aldı. Airbus ve Leonardo'nun Avrupa tedarik zincirlerinde de benzer bir konsolidasyon süreci 2015-2022 arasında yaşandı.
OSTİM'in bu eğitim programı bir farkındalık aracının ötesinde işlev görüyor. Bu yükü taşıyabilecek firmaları taşıyamayanlardan erken aşamada ayırt etmek, tedarik zincirinin kendi kendini yeniden düzenlemesine zemin hazırlıyor. Sertifikasyon yatırımını sürdüremeyecek KOBİ'lerin sistem dışına itilmesi, Türk savunma tedarik zincirinin yapısal olarak konsolide olduğu anlamına geliyor. Bu sürecin önümüzdeki iki yıl içinde ihale verilerinde görünür hale gelmesi bekleniyor.
