Türk havacılık sanayiinde motor geliştirme tarihsel bir bağımlılık sorunudur. Yerli platform üretimi hızla büyürken motor tedarikindeki dışa bağımlılık yapısal bir kırılganlık olmayı sürdürüyor. Bu arka planda TEI (TUSAŞ Motor Sanayii), Ocak 2026'da kutlanan 41. kuruluş yıl dönümünü tarihî bir rekorla kapattı.
Yıllık sipariş hacmi 3,4 milyar dolara ulaşarak şirketin tüm zamanların zirvesini oluşturdu. Aynı dönemde TEI, sektörün tanınmış değerlendirmelerinden biri olan dünyanın en iyi tedarikçisi unvanını aldı.
Bu 3,4 milyar dolarlık siparişin iç dağılımı henüz ayrıştırılmış değil. TEI'nin GE Aviation ve CFM International tedarik zincirindeki konumu stabil ve öngörülebilir bir gelir akışı sağlıyor; ancak marjlar bu iş kolunda dar tutuluyor. Rakamın motor parçası siparişleri, bakım-onarım sözleşmeleri ve millî motor programı kapsamındaki ön siparişler arasında nasıl dağıldığı belirsizliğini koruyor.
TEI 1985'te GE Aviation ile teknoloji transferi anlaşmasıyla kuruldu. İlk on yılında üretim ortağı konumunda çalışan şirket, zaman içinde bağımsız geliştirme kapasitesine sahip bir motor firmasına dönüştü. Bu dönüşümün uzun vadeli hedefi yerli platform programlarının motor bağımlılığını kırmak.
Millî İHA motoru geliştirme çalışmaları bu stratejinin merkezinde duruyor. Çeşitli platformlarda kullanılan motorlardaki ithal bağımlılık, TEI'nin yerli geliştirme gündeminin odak noktası. Küresel tedarikçi gelirleri bu Ar-Ge'yi finanse eden temel kaynak. Rekor sipariş hacminin millî motor programına ne ölçüde alan açacağı, 2026-2027 döneminin kritik sorusu olarak öne çıkıyor.
Sipariş rekoru Türkiye'nin dışarıya olan motor bağımlılığını kısa vadede çözmez. Ancak TEI'nin finansal kapasitesini ve uluslararası itibarını güçlendirerek yerli motor programlarının sürdürülebilirliğine dolaylı katkı sağlıyor.
