Kongsberg Defence & Aerospace, 18 Mart 2026'da Lockheed Martin ile 2 milyar Norveç Kronu (yaklasik 170 milyon Euro) degerinde yeni bir anlasma imzaladi. Anlasma, F-35 bileseni uretimini 2030'a kadar guvence altina aliyor ve programin 20-22. uretim lotlarina yonelik teslimleri kapsıyor.
Kongsberg'in F-35 programina somut katkilari kamuya acikti: sirket Norveç fabrikalarinda dirsekler (rudders), dikey on kenarlar (vertical leading edges) ve ana inis takimi kapama panelleri uretiyor. Bu bilesenler F-35'in uc variantini da kapsayan kritik yapisal parcalar arasinda yer aliyor. Bu anlasma Kongsberg'in programda musteri ulke degil, uretici partner statusunde oldugunu bir kez daha teyit ediyor.
Tedarikci pozisyonu salt ticari bir iliskiyi asiyor. NATO uyesi olarak F-35 program zincirine dahil olmak istihdam, teknoloji transferi, Lockheed Martin ile kalici teknik ortaklik ve siyasi iliskiler boyutunu bir arada tasıyor. Program surecinde guncellenen sozlesmeler bu iliskiyi tek bir alim doongusunun otesine tasiyan yapisal bir isbirligi haline getiriyor.
Turkiye 2019'da F-35 programindan cikarildiginda yalnizca platform alimından degil, bu tur tedarikci pozisyonlarindan da uzaklasti. Kongsberg'in bugunki durumu, Turkiye'nin kaybettigi firsatin hem sureguiden hem somut boyutunu gosteriyor. Bu kaybin telafi edilmesi ancak baska buyuk platform programlarinda benzer tedarikci konumlarinin kazanilmasiyla mumkun; bu caba yapisal bir uzun donem yatirimi gerektiriyor.
