Pratt & Whitney, 31 Mart 2026'da F-35'in F135 motoru için Lot 18 ve Lot 19 üretim partilerini kapsayan 6,6 milyar dolarlık sözleşmeyi imzaladı. Anlaşma, dünya genelinde 20 müttefik ülke için motor tedarik takvimindeki belirsizliği kapattı.
Pratt & Whitney, 31 Mart 2026'da ABD Savunma Bakanlığı ile 6,6 milyar dolarlık F135 motor üretim sözleşmesini imzaladı. Sözleşme, Lot 18 ve Lot 19 üretim partilerini kapsıyor.
F135 için fiyat görüşmeleri 2023'te başlamıştı. EPE (Engine Performance Enhancement) modernizasyonu maliyeti ve birim fiyat anlaşmazlığı bu süre zarfında üretim takviminde belirsizlik yaratmıştı. Sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte bu belirsizlik kapandı. Pratt & Whitney, önceki sözleşme dönemine kıyasla F135 üretim hızını yüzde 20 artırdığını açıkladı.
F135, F-35A, F-35B ve F-35C varyantlarının tamamına güç veren tek turbofan sistem. Program bugüne kadar 1.400'den fazla üretim motoru teslim etti ve dünya genelinde 20 müttefik ülkedeki F-35 operatörlerine hizmet veriyor. Şirket, programın 66.000'den fazla iş ürettiğini ve 2025 yılında ABD ekonomisine 9 milyar dolardan fazla katkı sağladığını belirtiyor.
Lot 18-19 kapsamındaki üretim siparişi, F-35 programının ortaklı ülkelerinin önümüzdeki yıllara yayılan motor gereksinimini güvence altına alıyor. Türkiye 2019'da F-35 programından çıkarıldığından motor tedarik güvencesinin doğrudan muhatapları arasında yer almıyor.
Analiz · Türkiye Boyutu6,6 milyar dolarlık bu sözleşmenin az bilinen arka planı şu: ABD Savunma Bakanlığı ile Pratt & Whitney arasında 2023'ten bu yana fiyat müzakereleri takılı kalmıştı; EPE (Engine Core Upgrade) modernizasyonunun maliyeti ve Lot 18-19 birim fiyatları konusundaki anlaşmazlık uzayan belirsizliğin gerçek nedenidir. Sözleşmenin nihayet kesinleşmesi, Türkiye açısından sembolik bir veri; zira Türkiye F-35 programından 2019'da çıkarıldı ve bu sözleşme kapsamındaki motorların gittiği uçaklarda Türkiye yer almıyor. Asıl önemli nokta TEI için: F135 programı, tek motor kaynağına bağlı bir küresel filonun ne denli kırılgan olduğunu yıllar içinde defalarca gösterdi; Türkiye'nin kendi platformu KAAN için geliştirdiği TF-6000 motorunda tam üretim egemenliği kurma gerekliliğini bu sözleşmenin ölçeği somutlaştırıyor. Birim motor maliyeti henüz açıklanmadı, ama Lot 17 baz alındığında tek motor başına 12-13 milyon dolar aralığında tahmin ediliyor.
Özetle: F135'in 6,6 milyar dolarlık kesinleşmesi, tek motor kaynağına bağlı kalmak isteyen ülkelerin ne kadar büyük bir bağımlılık yarattığını KAAN programı perspektifinden net biçimde gösteriyor.